Mehmet Öğütçü - Bir Diplomatın Enerji Jeopolitiği Hatıratı

Son zamanlarda okuduğum en etkileyici kitaplardan biri. Kitabın baş kahramanı kendi hayat hikâyesini anlatırken, uluslararası ilişkiler denkleminde enerji jeopolitiğini ele alıyor; kartlar yeniden dağıtılırken kimi ülkelerin güç kaybetmesini, kimilerinin yeniden güçlenmeye nasıl ve hangi yollarla başladığını anlatıyor.

Genç bir diplomat olarak ilk görev yeri Pekin'e gittiğinde tam da Tiananmen olaylarının içine düşüşünü, Çin Devlet Başkanı Li Peng'in bir öğrenci tarafından tokatlanmasına şahitlik edişini, olayları hazırlayan sosyal sebepleri, dış tahrikleri ve sonuçlarını bir diplomat titizliğiyle iyi incelemiş ve analiz etmiş.

Çin görevi sırasında Çinceyi iyi konuşabilmesi, iyi bir dostluk çevresi kurabilmesi, merak saldığı ve iyi öğrendiği enerji jeopolitiği; gelecek hayatında diplomasi dışında bambaşka bir dünyanın kapılarını aralıyor.

Dışişleri Bakanlığı'nın Belçika Bruges'daki College d'Europe'a gönderdiği genç diplomat, burada merak saldığı enerji jeopolitiği ve Avrasya enerji coğrafyası üzerine çalışmaya başlar; ardından gelen bir dizi görevle Avrupa'da bu konularda uzman görüşüne başvurulan, dinlenen biri olur çıkar. Kitabı, özellikle hayata yeni atılan, üniversiteyi yeni bitirmiş veya okumakta olan gençlerimiz için bir rol model veya yol gösterici olarak okumalarını da şiddetle tavsiye ediyorum.

Kitabı okurken, mesela bizi de ilgilendiren İsrail ve Güney Kıbrıs'ın Leviathan ve Afrodit sahaları için nihai yatırım alamamalarının altında yatan en önemli sebebin, gelecekteki üretimleri için sözleşme imzalayacak alıcı bulamamaları olduğunu hayretle okuyorum. (Konu, açıklandığı gibi deniz altından döşenecek boru hattının maliyeti ve teknik zorluklar değilmiş.)

Almanya'nın çevrecilerin baskısıyla kömür ve nükleer santrallerden süratle çıkmasının, onu Rus doğal gazına çok daha bağımlı hâle getirdiğini; hâlbuki diğer Avrupa devletlerinin hem nükleerden hem kömürden çıkmadığını ve gelecek enerji planlamalarında da bunlara yer verdiklerini ibretle okuyorum.

Bankacı ve finans cambazlarının yarattığı spekülatif ve aşırı kâra dayalı sistemin Batı'ya büyük zarar verdiğini, bunun ancak Bretton-Woods benzeri yeni bir yapılanmayla halledilebileceğini; ancak buna sadece Washington, Londra, Tokyo ve Brüksel'in karar vermesiyle değil, Moskova, Pekin, Yeni Delhi, Brasilia, Dubai, Singapur ve İstanbul'un da desteği alınmadan başarılamayacağını; zira Batı'nın eskisi gibi oyun kurucu olamayacağını, güç kaybettiğini ve yeni güç merkezlerinin ortaya çıktığını, bunu eski başat güç merkezlerinin de anlaması gerektiğini ifade ediyor.

Enerji kaynakları ve bunlara ulaşma, pazar paylaşımı, deniz ticaret yollarının kontrolü, teknolojik yarışın sürdürülmesi, gelecekteki iklim krizi ve sürdürülebilir tarım uygulamaları ile bunların gelecek projeksiyonları çok güzel anlatılmış.

Mehmet Öğütçü'ye bu kitabı için teşekkür ederken, siz dost ve kardeşlerime de iyi okumalar diliyorum.

Zira kitap, enerji üzerinden hem dünyamız hem de özellikle ülkemiz için güzel okumalar yaptırıyor.