Ölümün Seyir Defteri

Görsel: Seddülbahir açıklarında kıyıya yaklaşmış bir İngiliz zırhlısı ve çevresindeki mavnalar, 1915.

Kıymetli Dostlarım,

Bu hafta Çanakkale Savaşı'na katılan bir mayın avlama gemisinde görev yapan İngiliz mühendis subay John Monaghan'ın günlüklerini okuyacağız.

Monaghan'ın görev yaptığı, eski bir trol teknesinden dönüştürülmüş mayın avlama gemisi; asli görevi dışında cepheye ulaştırılacak asker, cephane, erzak ve yük hayvanları ile dolu mavnaları ana gemilerden yedeğine alarak kıyıya kadar çekmek, kıyıdan yaralı ve ölü askerler ile dolu mavnaları alıp taşıyıcı gemilere götürme görevlerini de yapıyordu. Bu taşımalar esnasında denizde karşılaştıkları zorlukları da günlüklerinde paylaşır.

Çanakkale Savaşı'nın bu safhasına genç bir İngiliz subayının gözü ile bakacağız.

Tabii ki John, anavatanından binlerce kilometre uzakta Türklerin vatanına neden saldırıldığını sorgulamıyor! Sadece verilen emirleri milliyetçilik duyguları ile içselleştirip görevini yerine getiren bir asker profili çiziyor.

Kitabı okurken savaş sırasında İngilizlerin yaşadığı zorlukları, bu zorlukları bertaraf etme yöntemlerini, korkularını, endişelerini de öğreniyorsunuz.

Askerin psikolojisini anlatırken özellikle hevesle, şarkılarla, marşlar ile cepheye giden gençlerin, sağ kalanların bir enkaz olarak dönüşünü anlatıyor.

Hatta şöyle der: "Kıyıya giden adamlar mükemmel adamlardı, dönenler ise enkaz gibiydi." diyerek savaşın askerler üzerindeki etkilerini anlatır.

Kayıpları anlatırken; "Mavnalar koyu siyah kan doluydu, yaralıların çığlık ve haykırışları çok kötüydü" diyerek ortamı betimler.

Savaşa İngilizlerin yanında Hint, Anzak, Afrikalı ve Fransız birliklerinin dışında özellikle Rus ve Yahudi askerlerinin de katıldığını ben bu kitaptan öğrendim.

İngilizler bu gemileri savaş sırasında Alman denizaltı faaliyetleri artıp büyük savaş gemileri batırılmaya başlanınca, büyük savaş gemilerinin etrafına park ederek torpidolara karşı bir savunma hattı oluşturmak için de kullanmışlardır.

Daha önce hatıralarını paylaştığım Alman denizaltı komutanı Otto Hersing, 25 Mayıs 1915'te 12.000 tonluk Triumph ve iki gün sonra 27 Mayıs 1915'te 16.000 tonluk Majestic zırhlılarını batırmış; bunlar İngiliz ordu ve donanmasında büyük moral bozukluğuna sebep olmuş, bunun sonucu olarak İngilizler karaya yakın durup tabyalarımızı bombalayan diğer zırhlıları açığa çekmişler, bu durum mevzilerimiz üzerindeki İngiliz baskısını azaltmıştır.

Alman denizaltı faaliyetleri sonucunda ayrıca 1 destroyer ve 25'e yakın mavna, yük, asker, kömür vs. gemisi olmak üzere yaklaşık 70.000 tonluk bir kapasite batırılmıştır.

İyi okumalar dilerim.